Prikpagina Hongarije Startpagina voor Hongarije Hongarijepagina

Overige Prikbord Pagina's

Nederlands talig weerbericht van Hongarije

Wisselkoers van de Hongaarse forint

Vakantiehuis te huur in Hongarije

Brandstofprijzen in Hongarije

Hongarije prikbord :  Hongarije Forum
 
berichtIn Etéd wonen een paar honderd zielen, en een luid kraaiende haan
Gepost door: Donald Troemp ()
Datum: 05 april 2018 10:22

De Hongaren in Roemenië kunnen van Viktor Orbán weer de grote man maken

Orbán moet Széklers in Transsylvanië van ondergang redden

De partij van de Hongaarse premierViktor Orbán kan zondag de verkiezingen winnen dankzij de stemmen van 'Széklers', Hongaren in Roemenië. Zij zijn Orbán trouw, omdat hij hun van de ondergang kan redden.

Er zijn dorpen waar ze leven naar de letter van de wet, en er zijn dorpen waar ze naar niemand luisteren. Het gehucht Etéd, diep weggestopt in de heuvels van Roemenië, is van het anarchistische soort. In Etéd wonen een paar honderd zielen, een luid kraaiende haan en een burgemeester voor wie de wet ook maar een opvatting is.

Aan de gevel van het gemeentehuis hangt een vlag van het kleine Székler-volk. 'Ik weet dat het verboden is om die op te hangen', zegt László Szöcs (34) lachend. 'Maar we zitten zo ver van de doorgaande weg dat we toch niet gesnapt worden.'

Széklers zijn etnische Hongaren in Roemenië. De burgemeester droomt in het Hongaars, spreekt Hongaars en voelt zich Hongaars. Zijn moederland ligt op zes uur rijden. 'We zijn één lichaam', mijmert hij. 'Eén ziel.'

De Hongaren gaan zondag naar de stembus om een nieuw parlement te kiezen. Sinds een paar jaar mogen landgenoten in buurlanden als Roemenië, Servië, Slowakije en Oekraïne ook stemmen. Het gaat in totaal om zo'n twee miljoen mensen, van wie zich zeker een half miljoen heeft geregistreerd. Hun stemmen, zo'n 10 procent van het totaal, zullen in grote meerderheid naar de zittende premier Viktor Orbán gaan. Hij presenteert zich als hun beschermheer, ze hebben het aan hem te danken dat ze stemrecht hebben.

Burgemeester Szöcs is de baas over Etéd, zoals hij het dorp noemt. In het Roemeens heet het anders: Atid. De grote Roemeense stad Cluj? Je bedoelt zeker Koloszvár. Zo gaat dat als je een minderheid bent met een eigen taal.

De modderweg naar Etéd zit vol kuilen. Hier heersen de aftandse Dacia en de straathond. Bouwketen gemaakt van golfplaten en vuurtjes gestookt met vuilnis verraden dat dit een van de armste regio's van de Europese Unie is. Op het kerkplein van Etéd drommen de oudjes bijeen om de laatste roddels uit te wisselen.

Een gesprek over Hongarije, blijkt hier, is altijd een gesprek over iets groters en diepers. Wat typeert de Hongaar? Is het alleen die buitenissige taal waar de buren met hun Slavische, Romaanse of Germaanse taalfamilies geen snars van begrijpen? In Een Hongaar komt zelden alleen (1985) besluit toneelschrijver Georg Kövary na veel omzwervingen dat de Hongaren 'geen volk zijn, maar een fenomeen'. Grillig, romantisch, 'verstrooid over de wereld zoals de Joden' en met een diepe 'wil tot leven'.

Ruim tweederde van wat ooit het koninkrijk Hongarije was, werd ze na de Eerste Wereldoorlog bij het verdrag van Trianon (1920) afgenomen. De Széklers in Transsylvanië werden van hun oude moederland gescheiden. Trianon werd een trauma. In de jaren daarna begonnen kinderen hun schooldag met de spreuk 'Ik geloof in de wederopstanding van Hongarije'.

Iedere zomer komt premier Orbán een beleidstoespraak houden in het Székler-land. Vaak in hemdsmouwen of zomerhoed, ontspannen vragen beantwoordend uit het publiek. Hij zet de koers voor het komende jaar uit, bijvoorbeeld door te verklaren dat Hongarije een 'niet-liberale' democratie moet worden. Een land dat 'zich biologisch niet staande kan houden', donderde Orbán bij de editie van 2017, kan weleens tot de ontdekking komen dat het niet meer nodig is. 'Zo'n land zal verdwijnen.' Een jaar eerder had hij zijn volk vergeleken met de uitgestorven inheemse stammen van Noord-Amerika.

Drukkende angst

Tussen de heuvels van Etéd hangt dan ook een drukkende angst: dat de Hongaarse bevolking niet opgewassen is tegen globalisering en migratie. 'We zijn aan het krimpen', zegt burgemeester Szöcs. 'De angst voor ontvolking leeft hier heel sterk. Je komt krantenkoppen tegen als: 'Laatste Hongaar van het dorp overleden'.'

De burgemeester bezit een kantoortje met een tl-lamp die spookachtig aan en uit gaat. Sommige Széklers zijn nog nooit in Hongarije geweest, en toch mogen ze straks de toekomst van het land mede vormgeven. Logisch, vindt de burgemeester. Vurig vertelt hij over zijn grootvader die in de Tweede Wereldoorlog meevocht aan Hongaarse zijde. 'Voor de vrijheid. Voor hetzelfde parlement waar we nu voor mogen stemmen. Druk dat maar in dikke letters af. Ik ben niet verhuisd, de grenzen zijn verhuisd.'

Grote landen zoals Duitsland of Groot-Brittannië kennen dat gevoel niet, zei premier Orbán enkele jaren terug. Van de Hongaren zijn er 13 à 14 miljoen, van wie 10 miljoen binnen de eigen landsgrenzen. Hoogopgeleiden vertrekken massaal naar het Westen. 'Wij kunnen ons een situatie voorstellen waarin we zeggen: laat de laatste maar het licht uitdoen', verklaarde Orbán. Demografie noemde hij zijn 'nummer één politieke thema', vrouwen moedigt hij aan meer te baren. Het gemiddelde ligt nu op 1,5 kind per vrouw en moet in 2030 boven de 2 kinderen liggen.

Je voelt de onheilsstemming in een dorp als Énlaka, waar steeds meer mensen wegtrekken. Het valt onder hetzelfde bestuur als Etéd. Houten hoeves liggen als stillevens in de besneeuwde velden. Een boer op paard en wagen trekt zwijgend voorbij, zittend op een berg hooi. Deze winter bracht pech uit onverwachte hoek, toen een berin met twee kleintjes de kippen van tien gezinnen oppeuzelde.

De dominee van Énlaka is een kleine vrouw met een spits gezicht. Met twee joekels van smeedijzeren sleutels opent Timea Nagy-Mátefi (30) de houten deur naar haar kerk. Ze is unitariër, een afsplitsing van het calvinisme die halverwege de 16de eeuw omarmd is door de Hongaren in Roemenië. Op een houten paneel met weelderig gegraveerde leliën staat een spreuk in het Latijn. 'God is één.'

Iedere zondag is de kerk leger dan de week ervoor, de voorbije week stond Nagy-Mátefi te preken voor zeven mensen. 'Soms denk ik: wie spreekt er hier nog Hongaars over vijftig of honderd jaar?' Ze laat een stilte vallen.

Op de houten kerkbanken zijn de liedboeken blijven liggen, voorzien van haakwerkjes op de kaft. De dominee heeft het tot haar missie gemaakt om haar kerkgangers moed in te spreken. 'Ken je die scène uit Fiddler on the Roof? De man die alleen maar roept: "Tradities, tradities!" Zo voelt het hier. Men klampt zich vast aan het verleden. Maar tradities moet je relativeren, anders kun je niet ademen.'

Orbán-land: de beslissende zetel

Székler-land is Orbán-land. Bij de vorige verkiezingen in 2014 leverden stemmen uit de omringende landen de rechts-conservatieve Fidesz-partij een volle zetel op, precies de zetel die Orbán in het parlement aan een meerderheid hielp. Aan het parlementsgebouw in Boedapest liet hij de Székler-vlag ophangen naast de Hongaarse driekleur.

Orbán steunt de diaspora, de diaspora steunt Orbán. Al in de jaren tachtig staken studenten stiekem de Karpaten over naar Roemenië. Een paar jaar later zouden ze Fidesz oprichten. Hun rugzakken propten ze vol met verzetsliteratuur en medicijnen voor hun verpauperde verwanten. Lid van het eerste uur Zsolth Németh was een van hen. Nu is hij parlementslid. 'Van de band die ze smeedden met de Hongaarse minderheid, profiteert Orbán nog iedere dag', zegt de lokale journalist Zoltán Sipos (38) op basis van uitgebreid onderzoek.

Het sleutelmoment was 2010: kort na Orbáns verkiezingsoverwinning kende hij met een nieuwe wet burgerschap toe aan Hongaren in het buitenland, zodat ze konden gaan stemmen. De buurlanden reageerden geprikkeld, Slowakije en Oekraïne deden dubbele paspoorten in de ban.

In de vijf jaar daarna, zo ontdekte onderzoekplatform Atlatszo, vervijfvoudigde de financiële steun van Boedapest voor de unitaristenkerk van Transsylvanië en aanverwante clubs. Fidesz pompt op die manier zuurstof in het kasplantje van de Hongaarse identiteit. In 2016 ging het om een slordige 110 miljoen euro.

In het stadje Székelyudvarhely, 95 procent Hongaars, kun je inwoners horen vertellen dat met de Hongaarse identiteit iets geks aan de hand is. Hoe meer hij van bovenaf onderdrukt wordt, des te meer hij bloeit. Juist het verbod op de Székler-vlag maakt dat mensen hem massaal bestellen. Volkslied en -dans zijn populairder dan ooit. 'Hoe slechter, hoe beter', zeggen mensen met een mysterieuze glimlach. Hongaar ben je tegen de klippen op, een beetje zoals in een lokaal spreekwoord van voor de oorlog. 'Een palmboom groeit onder druk.'

[t.co]

[www.volkskrant.nl]





Onderwerp Geschreven door Gepost
berichtIn Etéd wonen een paar honderd zielen, en een luid kraaiende haan Donald Troemp 05/04/2018 10:22


Ga naar: DiscussielijstZoekenLog in
Je naam: 
Je e-mailadres: 
Onderwerp: 
Dit is een gemodereerd forum. Je bericht zal pas zichtbaar worden, zodra deze is goedgekeurd door een moderator of beheerder. (Berichten van leden worden wel direct geplaatst)