Prikpagina Hongarije Startpagina voor Hongarije Hongarijepagina

Overige Prikbord Pagina's

Nederlands talig weerbericht van Hongarije

Wisselkoers van de Hongaarse forint

Vakantiehuis te huur in Hongarije

Brandstofprijzen in Hongarije

Hongarije prikbord :  Hongarije Forum
 
berichtGrijze deken over Hongarije
Gepost door: Donald Troemp ()
Datum: 29 juli 2018 13:03

'Populisten hebben een grijze deken over Hongarije gelegd'

Hongarije kampt met vertrekkende jongeren. De regering probeert ze terug te halen, maar is nog niet bijster succesvol gebleken. Dat heeft ook te maken met het politieke klimaat. 'Je weet nooit wat er gebeurt als je je uitspreekt.'

De volksaard in Hongarije dicteert dat somberheid nooit ver weg is. Maar humor ook niet. Toen de jongerenbeweging van regeringspartij Fidesz onlangs rode stickers op de kantoren van organisaties die vluchtelingen helpen begonnen te plakken, met daarop de tekst 'immigratie-ondersteunende instantie', bleef het ludieke antwoord van critici van premier Viktor Orban niet lang uit.

Zij begonnen stickers op Fidesz-kantoren te plakken, net zo rood. Maar de tekst was ietsjes anders: 'Emigratie-ondersteunende organisatie'.

De boodschap is zonneklaar: Orban probeert vluchtelingen af te schrikken. Maar hij jaagt Hongaren weg.

Emigratie is een heet hangijzer in Hongarije. Schattingen over hoeveel Hongaren er nu in het buitenland zijn, variëren. Op een bevolking van 9,8 miljoen zijn het er nu 600.000, schat Botond Feledy, verbonden aan de denktank Ceid in Boedapest. 'Het precieze aantal is moeilijk om te beoordelen. Mensen 'vergeten' te melden dat ze vertrekken. Ze willen hun opties openhouden, niet de deur definitief achter zich dichtslaan.'

Uit onderzoek van het Hongaarse bureau voor de statistiek in 2015 blijkt dat met name jongeren en hoogopgeleiden het land verlaten. Hongaarse bedrijven kunnen daardoor soms moeilijk aan mensen komen.

De regering-Orban kwam in actie en lanceerde onder meer het 'Gyere Haza, fiatal'- programma (Kom terug jongere) om mensen naar huis te lokken. Wie participeerde, kon rekenen op steun bij de terugreis naar Hongarije, het zoeken van huisvesting en het vinden van een baan.

Maar het succes was beperkt. Zo'n vierhonderd personen doorliepen de registratieprocedure volledig; uiteindelijk vond de overheid maar werk voor 105 mensen. Het initiatief is gestaakt.

Hoge levensstandaard

'De migratie vanuit Hongarije naar andere landen in Europa is relatief laat op gang gekomen', zegt migratie-specialist Agnes Hars van onderzoeksinstituut Kopint-Tarki. Na de toetreding tot de Europese Unie gingen burgers van andere Midden-Europese landen sneller elders aan de slag.

Een van de verklaringen is dat Hongarije destijds een relatief hoge levensstandaard had. Hars: 'Er was veel dat de Hongaren hier hield. In vergelijking met andere landen konden ze vroeger met pensioen, er was ouderschapsverlof.' Maar het sociale vangnet is geleidelijk verdwenen, schetst de specialist.

De Hongaarse migratie onderscheidt zich van die in andere landen in Midden- en Oost-Europa. 'Toen ik recente data zag, was ik geschokt. De migratiestroom is bescheiden, maar het aandeel hoogopgeleiden is veel hoger.' Bezuinigingen op het hoger onderwijs zijn een belangrijke verklaring, aldus Hars. 'In de 21e eeuw is Hongarije het enige land dat snijdt in het onderwijs, en niet stimuleert.' Met name de humaniora (klassieke talen en letterkunde) zijn doelwit.

Verder schieten doorsneescholen qua kwaliteit tekort, zegt Botond Feledy. 'Die trainen leerlingen amper in digitale vaardigheden. Het laatste internationale kwaliteitsonderzoek toont een extreme kloof tussen publiek en privaat onderwijs. Het gemiddelde is niet slecht, maar het grootste deel van het land is door die kloof afgeschreven.'

Ondertussen vlakt de stijging van lonen af; zeker in vergelijking met omliggende landen. Het oplossen van personeelstekorten in Hongarije is niet eenvoudig. 'De overheid hanteert heel strikte regels', meent Agnes Hars. 'Ze bepaalt: we hebben mensen met die en die kwalificaties uit Servië of Oekraïne nodig. Maar daardoor komen er maar enkele duizenden werknemers.' De tekorten doen zich voelen in de machinebouw, auto-industrie en in de landbouw, aldus Hars.

Beurs terugbetalen

Om de emigratie van hoogopgeleiden af te remmen, introduceerde de regering-Orban enkele jaren geleden de regel dat jonge Hongaren die een universitaire beurs kregen, na het behalen van hun graad verplicht zijn een tijd in Hongarije te werken. Anders moeten ze de beurs terugbetalen. Maar een van de effecten hiervan is dat jongeren Hongarije eerder verlaten om in het buitenland te studeren.

Corruptie en verondersteld gebrek aan kansen spelen ook mee bij het besluit te vertrekken, denkt Botond Feledy. 'Als je als jonge Hongaar voor een multinational werkt, kun je een non-politiek leven leiden. Voor de rest, als je een café of een winkel hebt, of in de offlinebusiness zit, dan kom je vroeg of laat in aanraking met de politiek. Dat is de Hongaarse ziekte, dat alles politiek is. Als je niet op het netwerk van de overheid intekent, dan kom je aan de zijlijn te staan.'

Ondertussen kampen bedrijven met personeelstekorten. Twee jaar geleden gaven Hongaarse media het voorbeeld van een toeleverancier aan de auto-industrie, die dermate krap zat in zijn mensen, dat hij tijdelijk personeel uit Mexico moest invliegen.

Lage salarissen

Emigratie van hoogopgeleiden is ook rationeel, want bijvoorbeeld in het onderwijs en in de gezondheidszorg zijn de salarissen laag. BKK, het gemeentelijke vervoerbedrijf in Boedapest, adverteerde in april om buschauffeurs aan te trekken. Die kunnen per maand met toeslagen zo'n 400.000 forint verdienen, oftewel ruim €1200.

Maar universitair docenten zitten daar vaak bijna een kwart of meer onder. Ook de salarissen van jonge artsen liggen lager, reden voor veel van hen om in het buitenland te gaan werken. In 2012 deed tussen de 9% en 11% van de artsen dat; in 2009 was dat nog tussen de 5% en 6%. Van de artsen onder de 35 werkt een meerderheid buiten Hongarije.

De emigratie van jonge artsen neemt nu weer wat af, zegt Balázs Sipka van artsenvereniging MRSZ. 'In 2012 vertrokken er meer dan duizend jonge artsen; dat komt neer op het aantal medici dat elk jaar afstudeert. We hebben de afgelopen tien jaar de meeste artsen van middelbare leeftijd en veel jonge artsen verloren.'

Zeker op het platteland weten ziekenhuizen nog amper artsen aan te trekken. Sipka: 'De komende tien jaar gaan we dramatische situaties meemaken, wanneer oudere artsen met pensioen gaan, en ziekenhuizen zullen moeten sluiten.'

De overheid heeft het loon voor artsen wel opgetrokken, maar dat is niet genoeg, zegt hij. 'In westelijke EU-lidstaten ligt de beloning vijf tot tien keer hoger.' Los van hogere salarissen is volgens hem verbetering van de training en werkomstandigheden nodig.

Sipka (33), die als chirurg werkt in het ziekenhuis van Hódmezövásárhely en verbonden is aan de universiteit van Szeged, besloot zelf in Hongarije te blijven. 'De redenen waren familie, vrienden en de vraag: als iedereen vertrekt, en alleen degenen blijven die geen verandering willen, waarom zou Hongarije dan een beter land worden? We zijn er zelf verantwoordelijk voor om de situatie te verbeteren.'

Ondernemerschap leren

Een bekend overheidsinitiatief om Hongaars talent in eigen land te houden, is Design Terminal. Dat is bedoeld om jonge Hongaren te helpen bij het opzetten van een eigen bedrijf.

Prezi, het van oorsprong Hongaarse bedrijf dat software voor digitale presentaties ontwikkelt, is één van de grondleggers van een vergelijkbaar, niet aan de overheid gelieerd initiatief: Bridge Budapest. Dat wil jongeren helpen ervaring op te doen in het buitenland, en richt zich ook op ethisch ondernemen. Daarbij sponsorde Bridge het tv-programma 'Mijn eerste miljoen forint' (1 miljoen Hongaarse forint is €3050), dat jongeren de lol van het beginnen van een bedrijf moest bijbrengen.

Maar het gaat Bridge Budapest ook om een cultuurverandering. 'Negen van de tien Hongaarse jongeren denkt dat alleen relaties belangrijk zijn als je wat wilt bereiken', zegt directeur Veronika Pistyur. 'Je hoeft volgens hun mening dus niet te presteren, geen kennis te hebben. Connecties, daar draait het om. Wij willen laten zien dat er werk is waar dit totaal anders ligt.'

Pistyur: 'Natuurlijk zeggen we niet dat je netwerk niet belangrijk is. Maar als een jongere denkt, het maakt niet uit wat ik doe, alleen of mijn vader of moeder iemand kent om me te helpen, dan is dat problematisch. Zo'n mentaliteit helpt dit land niet concurrerender te maken.'

Cynisme is een groot obstakel

Cynisme en defaitisme zijn in Hongarije wijd verbreid, schetst ze. De oorzaken liggen in de beide wereldoorlogen en het communisme. De oprichters van Bridge Boedapest vinden 'dat we met digitale instrumenten de wereld kunnen veranderen', aldus Pistyur. 'Maar als mensen niet geloven dat ze hun eigen leven kunnen beïnvloeden, is dat een groot obstakel.'

In de binnentuin van het Prezi-kantoor in hartje Boedapest maakt ze een breed armgebaar. 'Dit hier is een compleet ander Hongarije. Toen ik hier zeven jaar geleden begon, dacht ik: ben ik nog steeds in hetzelfde land? En hoe kan het dat er zo'n gat is tussen dit bedrijf, en de straat? Waarom zijn er geen bruggen tussen?'

Het probleem is dat het andere Hongarije van buiten de poort zich wel laat gelden. ‘De politieke communicatie over wie vijand van Hongarije is, verandert snel en onvoorspelbaar’, sombert ze. ‘Had je je vijf jaar geleden kunnen voorstellen dat mensenrechtenorganisaties vijanden zouden zijn? Je weet nooit wat er gebeurt, als je je uitspreekt, als je te zichtbaar bent. Je weet nooit wanneer je gestigmatiseerd wordt.'

Bridge Budapest probeert niet alleen ondernemerschap te stimuleren, maar spreekt zich ook uit tegen corruptie en vóór eerlijk zakendoen. Sommige ondernemers uit het netwerk noemen zich nu ‘ethische, binnenlandse immigranten’, zegt Pistyur. ‘Maar eigenlijk is het absurd dat je je een binnenlandse immigrant voelt als je je aan de regels wilt houden. Over Hongarije is door populistische politiek een grijze deken komen te liggen.'

Je ontworstelen aan de situatie in je land

'Prezi resoneert bij jonge mensen', zegt Botond Feledy over het Bridge-initiatief. 'Van start-ups zijn ze op de hoogte. Wat voetbal is in Brazilië, is een start-up in CE Europa. Die biedt je de kans je te ontworstelen aan de situatie in je land. Als je de beste app maakt: één geweldig idee kan je redden. De statistieken wijzen iets anders uit, natuurlijk.'

Viktor Polya (29) laat zich evenwel niet afschrikken. Polya, die bij de scoutingorganisatie van Hongarije werkt, koos er na onder meer een studie in Denemarken weloverwogen voor om naar huis te gaan. 'In het buitenland leven is een avontuur, maar thuisblijven is een nog groter, heftiger avontuur', zegt hij. 'Ik kan ergens anders gaan wonen en daar proberen de problemen van Hongarije op te lossen. Maar dat gaat niet lukken.'

Polya: 'Als bedrijven, mensen en organisaties ter plekke proberen te werken aan een betere situatie, dan is dat beter. Ik weet dat het een grote uitdaging is. Als je dat alleen doet, werkt het niet, maar als je mensen vindt die hierover hetzelfde denken, kan dat erg inspirerend zijn. Dat gevoel houdt me hier.'

Veel Hongaren zijn defaitistischer, schetst hij. 'Het is gewoon om mensen te horen zeggen: “Wij hebben de macht niet om dit of dat probleem op te lossen. Want we staan ver van politici. Als ze ons al wat vragen, veranderen ze toch niet van mening''.'

Polya: 'Er is hier veel te doen. Corruptie is het grootste probleem. Maar ik geloof er sterk in dat het beter kan gaan in Hongarije. Veel mensen werken daar al aan; je hebt een kritische massa nodig. Maar ik ben een geduldig mens, ik kan wachten.'

'Mijn loyaliteit heeft me daar lang gehouden'

Dorottya (27) besloot Hongarije wél te verlaten. Vanwege het feit dat haar vriend een goede baan in Amsterdam heeft, maar ook omdat ze in Nederland meer kansen ziet om bij een humanitaire organisatie te werken, haar ambitie.

In Hongarije werkte ze bij de overheid. Ze hield zich onder meer bezig met hulp aan jonge migranten. Maar de regering-Orban richt nu zijn pijlen op non-gouvernementele organisaties die illegalen ondersteunen.

'De atmosfeer is flink veranderd', zegt Dorottya. 'Mijn loopbaan in Hongarije zou voorbij zijn als ik me nu inzette voor migrantenkinderen. Met de nieuwe wet weet ik ook niet wat er met mij in de toekomst gaat gebeuren. Want ik heb veel vrijwilligerswerk voor vluchtelingen gedaan. Stel dat ik hier stop met werken voor een humanitaire organisatie om naar Hongarije terug te keren, dan weet ik niet wat er gebeurt. Ik zou een probleem hebben, ook al heb ik echt goede connecties.'

Ze schetst de onbehaaglijke sfeer toen ze bij de overheid werkte. Meerdere collega's verwezen ernaar dat ze een niet-Hongaarse, Aziatische vriend heeft. 'Alleen mijn loyaliteit aan het land heeft me daar zo lang gehouden.’

Dorottya begrijpt de ratio achter de regeringscampagne tegen non-gouvernementele organisaties niet. 'De civil society vulde het gat dat eerdere regeringen hebben geschapen.'

Maar ze zit in een moeilijk parket: haar hele familie en zijzelf ook steunt Viktór Orban. Ondanks alles. ‘Hij heeft een plan voor de toekomst van Hongarije', meent Dorottya. 'Hij is een slimme politicus, en ik zou niemand anders weten die kan regeren. Hij wil Hongarije versterken, zodat het kan overleven. Mogelijk is hij te ver gegaan. Het zaaien van haat en het verspreiden van angst heeft onze samenleving erg negatief beïnvloed. Dat is gewoon eng.’

Campagne tegen Soros

Een andere campagne van de regering was gericht tegen de Amerikaans-Hongaarse investeerder annex filantroop George Soros, die organisaties in Europa steunt. ‘De meeste mensen hadden geen idee wie Soros was', zegt Dorottya. 'Ik heb geen idee waarom de focus zo op hem ligt. Maar wetende wat Orban voor het land heeft gedaan, zou hij goede redenen voor deze campagne kunnen hebben, ook al kennen we die niet.'

In Amsterdam zoekt ze naar werk bij humanitaire organisaties. ‘Er zijn er veel waar ik voor zou willen werken. Alle ontvangen steun van Soros. Grappig, niet?'

Migratie-expert Agnes Hars heeft ondertussen andere zorgen. 'Emigratie van je kinderen is een gebruikelijk onderwerp in de kringen waarin ik verkeer', zegt ze. Haar dochters peinsden er nooit over om het land te verlaten. Sinds de verkiezingen ligt het thema op tafel. 'Dat komt door de uitzichtloosheid. De deur hier is gesloten voor iedereen die niet meewerkt. Ik heb ze gezegd dat ze zich over mij geen zorgen moeten maken en dat ze voor mij niet hoeven te blijven. Ik vond het dramatisch dat ik zoiets moest zeggen.'

EU Honkvast?

Cijfers over interne migratie in de Europese Unie. Dit keer over Hongarije.

Wonen 5,2 %

Van de Hongaren in de leeftijdscategorie 20-64 woonde in 2017 5,2% in het buitenland, zo stelt het Europees bureau voor de Statistiek Eurostat.

Buitenland 600.000

Het gaat om zo’n 600.000 van de 9,8 miljoen Hongaren, zo schatten analisten. De officiële Eurostat-cijfers komen tot een lager cijfer van 339.000 Hongaren in de leeftijd 20-64 over de grens. Maar in dat officiële cijfer zitten geen ouderen en kinderen, en ook geen mensen die hun verhuizing niet doorgeven.

Werk 80,5 %

Van de Hongaren die buiten Hongarije wonen, had in 2017 80,5% werk. In Hongarije zelf ligt dat percentage op 73,3.

[fd.nl]



Onderwerp Geschreven door Gepost
berichtGrijze deken over Hongarije Donald Troemp 29/07/2018 13:03


Ga naar: DiscussielijstZoekenLog in
Je naam: 
Je e-mailadres: 
Onderwerp: 
Dit is een gemodereerd forum. Je bericht zal pas zichtbaar worden, zodra deze is goedgekeurd door een moderator of beheerder. (Berichten van leden worden wel direct geplaatst)